ميرزا حاجى بابا محمد تقى شيرازى
97
شرح و نگارش نو و روان از تسهيل العلاج و رساله حافظ الصحة ( فارسى )
آن روز ، نبايد مسهل مشروب مذكوره را صرف نمايند ؛ بلكه ماء الشعير با شير خشت و ترنجبين بخورند . از روز هشتم به بعد : غالبا همان فصد روز پنجم رافع بيمارى است و گرنه بعد از امالهء روز ششم و فصد روز هفتم ، بيمارى رفع شده و تب قطع مىشود . در اين صورت ، از همان روز كه بهبودى ظاهر شد ، تا روز شانزدهم ، يك روز منضج و يك روز مسهل ميل كند و در روزهاى صرف منضج ، مىتوان از ميوههائى از قبيل خيار ، هندوانه ، ليمو شيرين و امثال آنها به جاى غذا استفاده كرد ؛ خصوصا كه التهاب و عطش داشته باشد يا از شوربا و نخوداب متنفر باشد ؛ ولى بايد در استحاله به خلط غالب احتياط كنند ؛ مثلا اگر صفرا زياد است ، هندوانه كم دهند « 1 » و در صورت احتمال چنين خطرى اگر قبل از ميوهها شربت نارنج يا تمر بدهند ، منع استحاله [ به صفرا ] مىكند . منضجى كه ميل مىشود ، يا همان منضج مذكوره است كه اول صبح ميل كنند ولى پس از آن لازم است دو سه پياله ماء الشعير - كه به روش مذكوره تهيه شده باشد - بياشامند و وقتى از معده پائين رفت ، نخوداب يا لعاب آشى را به عنوان غذا ميل كنند ؛ گرچه بهتر است آن روز را اكتفا به همان مآء الشعير كنند و شب تغذيه نمايند و يا اينكه عوض مطبوخ منضج مذكوره ، اقتصار نمايند بر دو پياله ماء الشعير كه با بهدانه و قدومه و اندكى نبات يا با شربت بنفشه تا هشت مثقال يا با هشت تا دوازده مثقال ترنجبين يا همان مقدار شيرخشت جوشانيده باشند . در روز شرب مسهل ، يكى از مسهلهاى مذكوره را مىآشامند و بدينسان تنقيهء نهائى صورت مىگيرد . امّا اگر بيمارى با فصدهاى روز پنجم و هفتم قطع نشد و ادامه داشت ، در
--> ( 1 ) . برخى از اغذيه و ميوهها هستند كه به جهت لطافتى كه دارند ، به سرعت به خلطى كه در معده غالب باشد تبديل مىشوند . هندوانه ، هلو ، گيلاس ، شير و از اين قبيل هستند . م .